Wat moet je regelen wanneer iemand overlijdt? Welke keuzes komen plots op je af? En waarom kan het helpen om daar al eerder over na te denken? Victor Schillebeeckx van Uitvaartzorg Jan Schillebeeckx vertelt wat er achter de schermen gebeurt en waarom vooraf praten over je afscheid vooral rust kan brengen.
Victor Schillebeeckx werkt als allround medewerker bij Uitvaartzorg Jan Schillebeeckx en heeft de ambitie om op termijn zijn vader op te volgen in het familiebedrijf. Voor het zover is, wil hij bewust alle facetten van het vak leren kennen. Dat betekent flexibel zijn en inspringen waar hij nodig is: van personeelsadministratie tot het overbrengen en verzorgen van een overledene en het ondersteunen bij afscheidsdiensten. Die brede betrokkenheid past bij de manier waarop het team van Jan Schillebeeckx werkt. Zorgvuldigheid en oog voor detail staan centraal. “Als we bijvoorbeeld merken dat aangeleverde foto’s te donker zijn, maken we die lichter. Het zijn kleine dingen, maar ze maken wel een verschil.”
Ook intern wordt nauw samengewerkt, zodat collega’s weten wat er leeft en voor elkaar kunnen inspringen. Voor families betekent dat vooral dat er altijd iemand bereikbaar is die hen verder kan helpen. “Dit is geen nine-to-fivejob. We willen het hele pakket verzorgen en ervoor zorgen dat mensen met al hun vragen bij ons terechtkunnen.”
Wat moet je als eerste doen wanneer iemand overlijdt?
“De eerste stap is een arts bellen om het overlijden officieel vast te stellen. Vandaag gebeurt de aangifte digitaal via het platform eLys. Daarna kan de familie ons contacteren en kunnen wij de overledene overbrengen.
Bij een overlijden thuis proberen we dat meestal vrij snel te doen. Voor veel mensen voelt het niet prettig om een overleden dierbare nog lange tijd thuis te hebben. In een ziekenhuis of woonzorgcentrum is er doorgaans een mortuarium en is die tijdsdruk er minder. Daardoor kan de overbrenging bijvoorbeeld ook tijdens de dagdienst gebeuren.”
Wanneer neem je het best contact op met een uitvaartondernemer?
“Dat mag eigenlijk altijd, zowel vóór als na een overlijden. We merken dat mensen steeds vaker vooraf langskomen. Tijdens zo’n voorafgesprek bekijken we samen wat er allemaal mogelijk is. Veel mensen weten dat simpelweg niet.
Na een overlijden nemen we vanaf het eerste contact zoveel mogelijk uit handen. Dat gaat van de administratieve rompslomp en de aangifte bij de gemeente tot de verzorging en overbrenging van de overledene en het vormgeven van het afscheid.”
Hoeveel wordt er uiteindelijk door jullie geregeld?
“Veel. Ik zou zeggen dat wij ongeveer tachtig procent uit handen nemen en twintig procent bij de familie blijft. Maar net die twintig procent is heel persoonlijk en belangrijk. Denk aan foto’s zoeken, muziek kiezen of teksten schrijven. Soms willen bijvoorbeeld de kleinkinderen iets vertellen tijdens de dienst en dat op punt krijgen, vergt meer tijd dan mensen vooraf denken.
Wij werken in teamverband, waardoor we snel kunnen schakelen. Gemiddeld zit er ongeveer een week tussen het overlijden en de uitvaart. Sommige families willen het sneller en dat kan, maar dan wordt de tijd om alles te organiseren natuurlijk korter.”
Zijn uitvaarten vandaag anders dan pakweg twintig jaar geleden?
“Zeker. De klassieke begrafenis in de kerk bestaat nog altijd, net zoals de meer traditionele herdenkingsdienst. Maar we zien steeds vaker dat een afscheid echt op maat wordt gemaakt.
Families willen een persoonlijke toets toevoegen en echt eer doen aan wie de overledene was. Dat kan in de muziek of de inhoud van de dienst zitten, maar evengoed in de koffietafel. Soms sluiten we bijvoorbeeld af met het favoriete drankje van de overledene. Het wordt steeds meer een ode aan iemands leven, een levensviering.”
Wat als iemand zijn wensen nooit heeft vastgelegd?
“Dan bekijken we samen met de familie wat passend is. Soms is iemand eerder al bij ons geweest voor een voorafgesprek, zonder dat er een officiële wilsbeschikking is. Als wij die wensen kennen, proberen we daar uiteraard zoveel mogelijk rekening mee te houden.
Het kan moeilijker worden wanneer er binnen een familie verschillende meningen zijn. Soms gaat het over grote keuzes, soms over ogenschijnlijk banale zaken of over de inhoud van de dienst. Wij proberen dan mee te zoeken naar een gulden middenweg.”
“We proberen van elk afscheid een mooi afscheid te maken, wat het budget ook is.”
Hebben mensen een realistisch beeld van wat een uitvaart kost?
“Veel mensen hebben wel een vrij realistisch beeld, al verschieten ze soms toch. Daarom krijgen families na het eerste gesprek van ons een kostenraming. Zo weten ze waar ze aan toe zijn en komen ze achteraf niet plots voor verrassingen te staan.
Als uit die raming blijkt dat bepaalde keuzes het budget te veel doen oplopen, kunnen we nog bijsturen. Hoe persoonlijker een afscheid wordt, hoe meer personeelsuren er vaak in kruipen en dat heeft natuurlijk ook invloed op de uiteindelijke kostprijs. Daarom proberen we daar zo transparant mogelijk over te zijn, zowel in de kostenraming als op de factuur.”
Leggen financiële zorgen extra druk op families?
“Bij de meeste families merken we dat gelukkig niet. We proberen van elk afscheid een mooi afscheid te maken, ongeacht het beschikbare budget. Die kostenraming helpt daarbij.
Maar wanneer er vooraf financieel iets geregeld is, merken we wel een verschil. Mensen kunnen zorgelozer kiezen, omdat ze weten welk budget beschikbaar is. Dat is voor ons handig, maar vooral voor de familie zelf een geruststelling.”
Komen jullie vaak in contact met mensen met een uitvaartverzekering of overlijdensdekking?
“Steeds vaker. Vroeger hing daar veel meer een taboe rond. Vandaag is het onderwerp toegankelijker geworden. Mensen horen en lezen er vaker over en zijn minder bang om erover na te denken of vragen te stellen.
Dat past eigenlijk bij een bredere evolutie. Ook afscheid nemen zelf is veranderd. Vroeger was alles wat donkerder en zwaarder. Vandaag spreken we vaker over een ode aan iemands leven of een levensviering.”
Wat is volgens jou de meerwaarde van zo’n financiële bescherming?
“Vooral de geruststelling dat er middelen opzij staan om de uitvaart volgens de wensen van de overledene en de familie te realiseren.
We hebben al meegemaakt dat bepaalde wensen vooraf waren vastgelegd, maar uiteindelijk niet konden worden uitgevoerd omdat de financiële middelen er niet waren. Als er vooraf een budget voorzien is, vermijd je zo’n situatie. De familie weet wat beschikbaar is en hoeft op dat moment niet dezelfde financiële afwegingen te maken.
Wanneer mensen ons vragen of het zinvol is om vooraf over een overlijdensdekking of uitvaartverzekering na te denken, zullen we dat zeker aanraden. We gaan niemand pushen, maar een informatief gesprek kan geen kwaad. Het onderwerp is vandaag gelukkig veel toegankelijker geworden.”
Wat kan je zelf vooraf al regelen?
“Heel veel. Je kan bijvoorbeeld een wilsbeschikking opmaken en bepaalde wensen vastleggen. Daarnaast bieden wij zelf voorafgesprekken aan. Daarin leggen we uit wat allemaal mogelijk is. Dat heeft echt een meerwaarde, want vaak weten mensen niet welke keuzes er allemaal zijn.
Het blijft natuurlijk confronterend om over je eigen overlijden na te denken. Maar vanaf een bepaalde leeftijd is het niet slecht om daar eens bij stil te staan. Je kan bijvoorbeeld nadenken over wat je zelf belangrijk vindt en ervoor zorgen dat er middelen beschikbaar zijn wanneer het zover is.”
“Als je je wensen opschrijft, vertel dan vooral ook waar je ze bewaart.”
Moet je daar dan echt met je familie over praten?
“Dat hoeft geen zwaar gesprek te zijn. Soms kan het heel spontaan. Als je samen op een uitvaart bent geweest, kan je bijvoorbeeld eens zeggen wat je daar mooi of memorabel vond. Zo weet je partner of familie al iets meer over wat jij zelf belangrijk zou vinden.
En als je je wensen opschrijft, vertel dan vooral ook waar je ze bewaart. We maken het mee dat families pas bij het leegmaken van een woning documenten vinden waarin wensen van de overledene stonden. Dan is het natuurlijk te laat.
Hetzelfde geldt voor een uitvaartverzekering: als je er een hebt, zorg ervoor dat je familie dat weet. Anders bestaat de kans dat ze die pas veel later bij de afhandeling van de nalatenschap ontdekken.”
Als je mensen één advies mag meegeven, welk zou dat dan zijn?
“Plan eens een voorafgesprek in met een uitvaartondernemer of laat je informeren over de financiële mogelijkheden. Je hoeft niet alles meteen vast te leggen. Maar weten wat kan en er eens over gesproken hebben, kan later veel rust brengen.”